Dzieci od zawsze ranią się wzajemnie. Warto przypomnieć sobie lekturę „Władcy much”. Dziś dzięki nowoczesnym technologiom dzieci niestety mają nowe środki, takie jak telefony komórkowe i gry interaktywne. Spędzam tyle samo czasu chroniąc dziećmi przed innymi dziećmi, co przed dorosłymi.
Czym jest cyberprzemoc? Cyberprzemoc (ang. Cyberbullying) to dowolna forma komunikacji lub publikacji online dziecka w komunikatorach internetowych, wiadomościach e-mail, witrynach, blogach profilach internetowych, grach, urządzeniach przenośnych, telefonach komórkowych albo innych urządzeniach mająca na celu zastraszenie, zawstydzenie, napiętnowanie innego dziecka lub w inny sposób jego zaatakowanie. Jeśli po obu stronach komunikacji znajdują się osoby dorosłe, nazywane jest to mianem cyber-napastowania, a nie cyberprzemocy. Jednorazowe wysłanie niegrzecznej wiadomości nie jest uważane za cyberprzemoc. Zazwyczaj są to czynności powtarzane, grożące szkodą cielesną lub polegające na publikowaniu treści mających na celu zranić, zawstydzić albo w inny sposób zaatakować dziecko.
Jakich grup wiekowych zwykle dotyczy? Cyberprzemoc dotyczy zwykle jedenasto-, dwunastolatków i młodzieży. Kończy się zazwyczaj około 14. roku życia. U starszej młodzieży przekształca się często w napastowanie seksualne lub ataki hakerskie.
Jak powszechne jest to zjawisko? Bardzo. Prawie 90% z badanych uczniów szkół średnich przyznało, że ich uczucia zostały kiedyś zranione online. 75% badanych jedenasto- i dwunastolatków odpowiedziało, że spotkało się bezpośrednio lub pośrednio z przypadkiem cyberprzemocy. Były one atakującym, ofiarą bądź bliskim przyjacielem osoby, która doświadczyła ataku. Sześćdziesiąt procent badanych słyszało o witrynie atakującej jednego z uczniów lub ją widziało, a 45% odwiedziło. Czterdziestu procentom badanych zostało skradzione i zmienione hasło (co zablokowało im dostęp do konta) lub doświadczyło podszywania się pod nie w komunikacji z innymi osobami. Wiele badań cyberprzemocy zadaje pytania o takie przypadki, ale nie przedstawia odpowiednio rozmiaru tego zjawiska.
Dzieci często nie uważają wielu z tych działań za „cyberprzemoc”. W badaniach pyta się o konkretne działania prześladowcze, aby móc określić liczbę dzieci nimi dotkniętych oraz je praktykujących. Wiele dzieci zmienia swoje role (często podczas tego samego prześladowania) i z ofiary przemienia się w atakującego. Niektóre dzieci wcale nie chcą dopuszczać się cyberprzemocy, ale są nieostrożne w doborze słów i odbiorców, przez co mogą być odebrane jako osoby atakujące.
Jak to się odbywa? Są dwa rodzaje sieciowych prześladowań: ataki bezpośrednie (wiadomości przesyłane bezpośrednio do dzieci) oraz niebezpośrednie (inne osoby pomagają w prześladowaniu — mogą nie być tego świadome). Ponieważ niebezpośrednie ataki często wiążą się z działalnością dorosłych, są one o wiele bardziej niebezpieczne.
Ataki bezpośrednie:
1. Prześladowania za pomocą wiadomości tekstowych
a) Dzieci mogą wysyłać zawistne lub zawierające groźby wiadomości do innych dzieci, nie uświadamiając sobie, że mimo drogi elektronicznej ranią one odbiorców.
b) Informacje do usługodawcy — wielu dostawców Internetu zapewnia metody informowania o nieodpowiednio zachowujących się użytkownikach. Dzieci często korzystają z tej funkcji, aby odciąć ofiarę tymczasowo od Internetu. Narzędzie bezpieczeństwa bywa więc używane do zabawy lub złośliwych żartów.
c) Dziecko może utworzyć podobną nazwę użytkownika i używać jej do publikowania niemiłych komentarzy, udając daną osobę.
d) Ataki tekstowe przejawiają się wysyłaniem przez grupę dzieci ogromnej liczby wiadomości na telefon komórkowy lub inne urządzenie dziecka.
e) Dzieci grożą innym śmiercią w wiadomościach komunikatorów, wiadomościach tekstowych, a także zdjęciach i wideo (patrz poniżej)
2. Kradzież haseł
a) Dziecko może wykraść hasło innego dziecka i rozmawiać w jego imieniu z innymi osobami. Może w ten sposób rozzłościć znajomych tej osoby, a nawet zupełnie obce osoby, ponieważ nie będą one wiedzieć, że adresatem jest ktoś inny.
b) Dziecko może także użyć hasła innego dziecka, aby umieścić w jego profilu treści o charakterze obscenicznym lub obraźliwym dla odwiedzających.
c) Dzieci często wykradają hasła, aby zablokować innym dostęp do kont.
d) Po wykradzeniu hasła hakerzy mogą je wykorzystać do ataku na komputer ofiary.
3. Blogi
Blogi to internetowe pamiętniki. Jest to zabawna polegająca na tym, że dzieci i młodzież publikują notatki, które mogą przeczytać ich znajomi. Dzieci jednak czasem używają blogów, aby oczernić inne dzieci lub naruszyć ich prywatność. W jednym przypadku na przykład chłopiec opublikował kilka blogów na temat rozstania ze swoją dziewczyną, opisując jak zniszczyła mu życie i publikując wyzwiska pod jej adresem. Ich wspólni znajomi przeczytali te opisy i zaczęli krytykować dziewczynę. Ona natomiast zawstydziła się i zaczęła ranić inne osoby tylko dlatego, że chłopak napisał obraźliwe i nieprawdziwe treści, a także udostępnił prywatne informacje. Czasem dzieci publikują blogi lub profile, podając się za inną osobę, a następnie publikują informacje ją ośmieszające.
4. Witryny internetowe
a) Kiedyś dzieci sprzeczały się na podwórku. Aktualnie robią to za pomocą witryn internetowych. Tworzą czasem witryny, które obrażają lub mogą zagrozić innemu dziecku. Tworzą też strony, które mają na celu znieważenie innego dziecka lub grupy osób.
b) Dzieci mogą także publikować dane osobowe i zdjęcia innych dzieci, przez co narażają je na ryzyko odnalezienia czy nawiązania kontaktu przez nieodpowiednie osoby.
5. Wysyłanie zdjęć za pomocą poczty e-mail lub telefonu komórkowego
a) Zdarzało się, że młodzież wysyłała masowe wiadomości e-mail ze zdjęciami nagich rówieśników do innych użytkowników. Po wysłaniu takiej wiadomości dociera ona w kilka godzin do setek osób. Nie można tego już kontrolować.
b) Wiele z nowych modeli telefonów umożliwia robienie zdjęć. Dzieci mogą je odbierać i wysyłać do dowolnych osób, których znają numer telefoniczny. Po znalezieniu takich zdjęć w Internecie niektóre dzieci faktycznie publikowały je w sieci Kazaa, na profilach społeczności internetowych i w innych miejscach, aby umożliwić innym osobom ich pobranie lub wyświetlenie.
c) Dzieci często robią zdjęcia innych w niezręcznych sytuacjach (np. w przebieralni), a następnie publikują je w Internecie lub wysyłają do innych osób.
6. Ankiety internetowe
Kto jest ziom, a kto gnom? Kto się najwięcej puszcza w gimnazjum? Takie pytania szaleją po ankietach internetowych — wszystkie autorstwa naszych kochanych dzieci. Są one często obraźliwe i umożliwiają prowadzenie elektronicznej przemocy.
7. Gry interaktywne
Wiele dzieci gra aktualnie w gry interaktywne za pomocą X-Box Live, czy Sony PlayStation 2 Network. Umożliwia to dzieciom komunikację i prowadzenie rozmów na żywo w Internecie z dowolną osobą grającą w tę samą grę online. Czasem dzieci werbalnie atakują inne osoby, używając przy tym gróźb i wulgarnego języka. Idąc jeszcze dalej, mogą blokować im dostęp do gier, rozsiewać plotki na ich temat, a nawet przejmować konta.
8. Wysyłanie złośliwego kodu
Wiele dzieci wysyła wirusy, programy szpiegowskie i hakerskie, aby śledzić lub niszczyć komputery ofiar. Programy typu koń trojański umożliwiają atakującemu uzyskanie kontroli nad komputerem i usunięcie zawartości dysku twardego.
9. Wysyłanie pornografii i wiadomości śmieci za pomocą poczty e-mail i komunikatorów
Często także atakujący zapisują swoje ofiary do list wysyłkowych e-mail oraz marketingowych list komunikatorów internetowych, a bardzo dużo z nich także do witryn porno. Gdy dziecko zaczyna otrzymywać mnóstwo wiadomości e-mail o zawartości pornograficznej, zazwyczaj jest atakowane przez rodziców (o ile znają zawartość takich witryn) lub zmienia adres e-mail lub identyfikator komunikatora.
10. Wcielanie się
Udając ofiarę, atakujący może wyrządzić wiele poważnych szkód. Może w imieniu ofiary publikować prowokacyjne treści na agresywnych i radykalnych grupach, często podając przy tym imię, nazwisko, numer telefonu i adres udawanej osoby. Zwykle wysyła też nienawistne wiadomości do innej osoby, a także może zmienić rzeczywistą wiadomość swojej ofiary, aby wyznać jej sekrety czy urazić inne osoby.
Pośrednia cyberprzemoc:
Często osoby wykorzystujące Internet do ataków korzystają z pomocy wspólników. Wspólnicy owi często nie są tego świadomi. Wysyłają gniewne lub prowokacyjne wiadomości, ale nie zdają sobie sprawy, że sami są ofiarami manipulacji atakującego. Na tym polega moc tego schematu. Atakujący podburza strony komunikacji, a następnie może spokojnie obserwować efekty. W przypadku podjęcia działań prawnych przeciw wspólnikowi atakujący może także zanegować swój udział oraz stwierdzić, że nikt nie działał w jego imieniu. Pozostaje wtedy bezkarny, obciążając jednocześnie wspólnika, który nie ma się jak bronić.
To bardzo potężna metoda. Jest także jedną z najbardziej niebezpieczną z form cyberprzemocy. Dzieci często wykorzystują przy tym dostawców Internetu i usługodawców, takich jak AOL czy MSN. Za pomocą powiadomień o nadużyciach sprawiają, że ofiara jest postrzegana jako prowokator. Poprzedzone jest to sprowokowaniem ofiary do ataku. Gdy zacznie się ona bronić, atakujący przesyła informacje o nieodpowiednim zachowaniu do usługodawcy. Sprawdza on następnie zgłoszoną treść i w przypadku gdy narusza ona regulamin usługi (zazwyczaj tak jest), może podjąć odpowiednie działania. W przypadku niektórych usług działania podejmowane są dopiero po kilku naruszeniach zasad, ale wynik końcowy jest zawsze taki sam. Dostawca staje po stronie atakującego, zamykając lub blokując konto ofiary za naruszenie regulaminu świadczenia usług. Wielu doświadczonych usługodawców zna ten typ działań i jest ostrożna przy ocenie niepoprawnych treści, sprawdzając, czy dana osoba nie została sprowokowana.
Czasem dzieci korzystają także z pomocy rodziców ofiary. Gdy sprowokowane dziecko zaatakuje, przesyłają one treść wypowiedzi do rodziców ofiary, którzy często bez wiedzy o prowokacji wierzą, że ich dziecko dopuściło się czegoś złego.
Podobnie wygląda to w szkole, gdy atakujący ma nadzieję, że kadra obwini ofiarę. Dlatego właśnie nauczyciele i rodzice nie powinni oceniać takich sytuacji zbyt pochopnie.
Czemu dzieci stosują cyberprzemoc? A kto potrafi wyjaśnić działania dzieci? W przypadku cyberprzemocy dzieci często kierują się złością, zemstą lub frustracją. Czasem robią to dla rozrywki, z nudy lub dla zabicia czasu. Wiele dzieci robi to dla żartu lub sprawdzenia reakcji. Niektóre też dopuszczają się cyberprzemocy przez przypadek, wysyłając wiadomość do złego odbiorcy lub nie wiedząc, że robią coś złego. Osoby pragnące władzy robią to, aby dokuczyć innym i zaspokoić swoje ego. Gdy nielubiane dzieci zaczynają się bronić, rola drugiej strony może im się po pewnym czasie spodobać. Popularne dziewczynki za to starają się w ten sposób podnieść dodatkowo swój status społeczny i przypomnieć o nim innym osobom. Niektórzy dopuszczają się cyberprzemocy, starając się bronić kogoś innego.
(Aby uzyskać więcej informacji na temat cybeprzemocy, kliknij poniższy baner lub odwiedź witrynę: stopcyberbullying.org)
